Vernietiging van V1 kost gemeente ook een bom duiten

STEENBERGEN – Het ruimen van de V1, die twee weken geleden werd aangetroffen in de polder tussen Kruisland en Welberg, gaat de gemeente Steenbergen mogelijk een flink smak geld kosten. Hoeveel precies kan (waarnemend) burgemeester Joseph Vos, in afwachting van allerlei offertes, niet precies zeggen. In de vergadering van het presidium (fractievoorzittersoverleg) vlogen bedragen van een half tot een miljoen euro over tafel.

In sommige gevallen kan dit zelfs oplopen tot meer dan een miljoen, zo tekende De Telegraaf naar aanleiding van de vondst op uit de mond van V1-deskundige Henk Koopman uit Diepenveen.

Een bedrag met vijf nullen

,,Alles bij elkaar opgeteld kan het inderdaad flink in de papieren lopen. Wat in het presidium is gezegd, was echter een slag in de lucht,’’ reageert Vos desgevraagd, maar dat het een bedrag met vijf nullen wordt, staat volgens hem wel vast. Het cijfer dat ervoor komt te staan is vooralsnog gissen. Eén ding is zeker: de gemeente hoeft maximaal 30 procent van de uiteindelijke rekening op de hoesten, het Rijk vergoedt 70 procent.

Vos verwacht in de loop van komende week meer duidelijkheid te kunnen geven over de totale kosten, die onder meer worden veroorzaakt door het nadere onderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van nog meer explosieven in de nabijheid van de V1. Verder moet de gemeente een extra verzekering afsluiten, de (directe) omgeving van de vindplaats veilig maken en een evacuatieplan opstellen voor mensen en dieren. Vorige week vrijdag werd namelijk bekend dat de Explosieven Opruimings Dienst van Defensie (EODD) de bomresten op locatie ‘gecontroleerd tot ontploffing’ wil brengen. Dat gebeurt naar verwachting in ieder geval voor het eind van deze maand.

Omwonenden

Burgemeester Vos hoopt vooral ten bate van de omwonenden dat er op korte termijn duidelijkheid volgt over de exacte datum.

Hoewel het explosief stabiel ligt en daarom geen direct gevaar oplevert, zullen de polderbewoners zich immers toch niet helemaal op hun gemak voelen.

In een straal van 950 rond de vindplaats, die permanent wordt bewaakt, staan 25 woningen en bedrijven op grondgebied van de gemeente Steenbergen en 26 op dat van de gemeente Roosendaal.

Nulmeting om later eventuele schade vast te kunnen stellen

De beslissing om de bom ter plekke af te laten gaan, betekent ook dat eerst de huidige staat van de huizen en bedrijfspanden in het gebied opgenomen moet worden, om later vast te kunnen stellen of de ontploffing al dan niet tot schade heeft geleid. Ook aan dergelijke ‘voorzorgsmaatregelen’ kleeft een prijskaartje. Hetzelfde geldt voor de nulmeting die wordt gehouden om de kwaliteit van het grondwater in de bodem onder de lekkende bom naderhand te controleren. De grootste kostenpost betreft, aldus Vos, het aanbrengen van grote hoeveelheden zand op de plek waar de V1-resten liggen, teneinde de klap in te dammen. 

Foto: Een lid van de mijnenruimdienst van de Amerikaanse luchtmacht bij een V1 in de provincie Antwerpen, eind 1994 of begin 1945. 

Onwaarschijnlijk dat deze V1 voor het eerst is ontdekt

(door Robert W. Catsburg)

STEENBERGEN/KRUISLAND – De V1 was een onbemand straalvliegtuig en behoorde tot de ‘wonderwapens’, waarmee de Duitsers het tij van de oorlog probeerden te keren. Dat er onlangs  restanten van zo’n vliegende bom zijn gevonden in een weiland aan het Dirksdijkje/Grote Spellestraat bij Kruisland, is bepaald geen toeval. Het dun bevolkte gebied tussen Wouw en Kruisland speelde in de periode van februari tot en met maart 1945 een belangrijke rol in de verdediging van de Antwerpse haven.

Op 6 februari 1945 arriveerden de eerste luchtafweerkanonnen van het 125ste luchtafweerregiment van het Amerikaanse leger in de streek. Het regiment stelde de kanonnen op ten noorden van de rijksweg tussen Roosendaal en Wouw. De opdracht was om alle V1’s die vanaf Rotterdam werden afgeschoten op Antwerpen, te stoppen. Het vrijwel onbewoonde gebied van de Kruislandse Biezen was de plaats waar aangeschoten V1’s konden neerstorten.

De Amerikaanse kanonniers waren met 20.000 collega’s al sinds oktober 1944 in een fel gevecht gewikkeld met de Duitse V1. De vijand schoot volgens eigen opgaaf in totaal 8.696 vliegende bommen naar Antwerpen. Slechts 211 V1’s konden de verdediging passeren en stortten in het doelgebied neer. De locaties vanwaar de Duitsers de V1’s afschoten veranderden continu en de luchtverdediging rondom Antwerpen, met de geheimzinnige naam ‘Antwerp X’, bewoog mee.

Rondslingeren

In februari 1945 stond de buitenste verdedigingsring van ‘Antwerp X’ tot in Steenbergen en Wouw. Er vlogen 900 V1’s over het gebied van de gemeente Steenbergen en deze periode werd gekenmerkt door de meest intensieve beschietingen van het hele V1-offensief op Antwerpen.

Het is zeer onwaarschijnlijk dat de nu opgegraven V1 voor het eerst ontdekt is. Vrijwel elke V1 die explodeerde of neerstortte werd in die tijd met het tijdstip en de locatie minutieus genoteerd. Ten eerste wilde de Amerikaanse kanonniers dit weten om zo hun successen goed te kunnen administreren. Ten tweede wilde de bevelhebber van ‘Antwerp X’ alle informatie over de vliegende bommen krijgen, om zo een beeld te kunnen vormen van de intensiteit van de beschietingen en eventuele verplaatsingen van de afschietlocaties. Ten derde liet men ook in 1945 1.000 kilo explosief niet zo maar rondslingeren!

Politierapport 1945

De V1 in kwestie kan heel goed te maken hebben met het onderstaande rapport dat op 14 februari 1945 werd geschreven:

De toenmalige agent van politie, Cees Schouteren, schreef dat ‘die avond op het land van Jacob Doggen om 20.30 uur een V1 was ingeslagen, na geraakt te zijn door de Amerikaanse kanonnen. Het betreffende bouwland lag op 500 meter van de Grote Spellestraat. Bij aankomst van de agent bleek de kop van het ding met 500 kilo springstof vlak bij de boerderij van ‘Zandvliet’ te liggen. De explosieven lagen in een kuil en agent Schouteren meldde dat hij losse stukken explosief verzamelde en bij de rest in de kuil deponeerde.

Niet ver van deze locatie trof hij de restanten van een tweede V1 aan. Deze bom was een kilometer verderop geëxplodeerd bij ‘Withagen’. De restanten waren door de kracht van de explosie tot zo’n 700 meter van de Grote Spellestraat bij ‘Luijsterburg’ gevlogen’.

In totaal zijn 32 registraties gemaakt van V1’s die in de gemeente Steenbergen zijn neergestort.

Uitgebreidere informatie over de gevechten tegen de V1 in West-Brabant zijn te vinden in het boek ‘Raketten over Steenbergen’, te verkrijgen via www.boekenbestellen.nl of door per e-mail contact op te nemen met de auteur via r.w.catsburg@gmail.com