Heruitgave ‘Duivel op de Lykwagen’

STEENBERGEN – In het kader van het 20-jarig bestaan van de Heemkundekring De Steenen Kamer wordt het boekje ‘De duivel op de lykwagen’, van oud-Steenbergenaar en gelouterd Neerlandicus en literatuurhistoricus Martien de Jong, opnieuw uitgegeven. Het origineel verscheen in 1959 en is alleen met het nodige geluk nog wel eens bij een antiquariaat te vinden.

De herdruk van het boekje is voor 17,50 euro te verkrijgen via www.boekenbestellen.nl of via de boekhandel. De nieuwe uitgave is inhoudelijk een exacte copy van het origineel, met een extra voorwoord van de inmiddels 86-jarige De Jong, emeritus-hoogleraar van de Universiteit in Namen.

Heiligen en spoken

De auteur heeft in de jaren vijftig de laats levenden van de generatie uit de 19de eeuw gevraagd de verhalen te vertellen, die destijds onder de mensen in Steenbergen en omstreken de rondte deden en ze op schrift gezet. Het zijn fascinerende volksverhalen vol geesten, heiligen en spoken, die soms honderden jaren lang werden doorverteld. Soms geschreven in het Steenbergs dialect, wat de lezer direct op erg levendige wijze in de tijd van Merijntje Gijzen zet.

Fascinerende inkijk in de belevingswereld van onze (over)grootouders

Het boekje geeft een fascinerende inkijk in de belevingswereld van onze groot- en overgrootouders, die vergeleken met het huidige digitale tijdperk, waarin we met informatie worden overstroomd, misschien naïef en niet erg geleerd leken. Anders geredeneerd zagen ze misschien juist meer dan wij tegenwoordig kunnen zien en hebben wij – door onze levensstijl en overtuigingen – geen oog meer voor de niet-stoffelijke wereld.

De invloed van de ons meer bekende, moderne en rationele wereld, die blijkbaar al in de jaren ’50 een flinke opmars had gemaakt, is duidelijk aanwezig in het boekje. De Jong combineert het mystieke van de verhalen en sagen met feitelijke informatie op basis van archiefbronnen en de literatuur. De combinatie maakt het boekje erg leesbaar voor een heel breed publiek met zowel een historische interesse als voor liefhebbers van gewoon een leuk verhaal.

Bloedende steen

De meest spraakmakende figuur uit het boek is de beruchte Pieter Karel Wijnmalen, waaraan ook de titel van het boekje wordt ontleend. Wijnmalen was burgemeester van Steenbergen in het begin van de 19de eeuw. Deze protestante burgemeester, die meester was in het politieke spel van geven en (vooral) nemen, leidde in een katholieke samenleving tot nogal wat ophef.

Zijn begrafenis ging gepaard met een verschijning van de duivel. Uiteraard moest de zondige protestant door de duivel verleid zijn, aldus het katholieke deel van de Steenbergse bevolking. In het verhaal over zijn begrafenis, dat zich bij de uitrit van zijn landgoed in de huidige Hoogstraat afspeelt, is sprake van een steen waaruit tot vele jaren na de gebeurtenis bloed stroomde. Het meest bizarre van dit verhaal is dat de betreffende steen zich nog steeds in Steenbergen bevindt…